«Դ.Բիսեթ»

Ամպրոպ

Սեղմի՛ր նկարին

Реклама

«Ծառերի գանգատը»

ապրոպՄեր տված փայտից կրակ են անում, տունտաքացնում, թոնիրը վառում, կերակուրեփում, փափուկ հաց թխում, ուտում կշտանում, բայց մեզ չեն հիշում, մեզ չենպահպանում, այլ անգութ կերպով մեզկոտորում են, մեզ փչացնում, ոչնչացնում:

Մեր գերաններից շինում են տներ, գոմեր,մարագներ,  ժամեր ու  վանքեր, մեր տախտակներից ՝ հատակ, առաստաղ,աթոռ, պահարան, սեղան, նստարան, դուռու պատուհան և այլ շատ տեսակ կահ ևկարասիք.

բայց մեզ չեն հիշում, մեզ չենպահպանում, այլ անգութ կերպով  մեզկոտորում են, մեզ փչացնում, ոչնչացնում: Читать далее

«ՂԱԶԱՐՈՍ ԱՂԱՅԱՆ »

Տորք Անգեղ

Շատ դարեր առաջ հին Հայաստանում
Տորք-Անգեղ անվամբ մի մարդ էր կենում:
Տորքը չէր նման հասարակ մարդու,
Այլ մի աժդահա եւ շատ ահարկու.
Աչքերը կարծես մի մի կապույտ ծով,
Ճաճանչավորված արեվի լուսով,
Սեւ-սեւ ունքերը մութ ամպի նման
Բարդ-բարդ կուտակված աչքերի վրան
Քիթը կորընթարթ, իբրեւ մի բլուր,
Ատամներն ուրագ, եղունքները թուր.
Կուրծքը կասենաս մի լանջ է լեռան,
Մեջքը սարաժայռ, կռները գերան,
Մի խոսքով մի դեւ եւ ոչ թէ հսկա,
Ոչ ոք տեսած չէր այնպէս աժդահա:
Տգեղ էր դեմքը եւ այդքան դաժան,
Որ զարհուրոըմ էր, ով նայում էր վրան.
Ահռելի էր նա եւ այնքան ուժեղ,
Որ հիսուն գոմէշ չունէին մէկտեղ:

 

Նոր տարի

Եկար տարով,
Երթաս բարով.
Եկեք, երեխե՛ք, եկեք,
Ձեռք ձեռքի տանք, պար բռնենք.
Այսօր տարին նորոգվեց,
Նոր օր, նոր ժամ մեզ բերեց,
Հինն անցավ,
Նորն եկավ
Բարո՜վ, բարո՜վ, բարո՜վ.
Մայրիկն այսօր մեզ տըվեց
Մեղր ու չամիչ ու ասաց.
— Քաղցր ու անույշ պառավեք,
Ալևորիք և տեսնեք
Շա՜տ տարի,
Շա՜տ բարի,
Բարո՜վ, բարո՜վ, բարո՜վ.
Շնորհավո՜ր Նո՛ր տարի,
Քո գալուստըդ շնորհավոր,
Դու մեզ համար այս տարի
Բարի եղիր ամեն օր,
Մունչ կաս,
ՈՒ կերթաս
Բարո՜վ, բարո՜վ, բարո՜վ:

Հոնի կորիզը

Տարեմուտի երեկոյին
Մայրըս թխեց կարկանդակ,
Մեջը դրավ հոնի կորիզ,
Իբրև բախտի նշանակ:

 Կորիզն,- ասաց, — ում որ ընկնի,

Դովլաթավոր կըդառնա,
ՈՒ՛ր որ գնա, ի՛նչ գործ բռնե,
Փառք ու պատիվ կըստանա”:
Կարկանդակը բաժանեցինք,
Կորիզն ընկավ ինձ բաժին,
Եղբայրներս սրտնեղելով՝
Նախանձեցին իմ բախտին:

“Կույր է բախտը, սուտ չէ ասած”,
Մեծ եղբայրս փնթփընթաց,
“Մի՞թե սա է ամեիս մեջ
Աշխատավոր, բանիմաց…”
Մեկելներն հավանեցին
Մեծ եղբորս ասածին. —
“Իրա՛վ? իրա՛վ, չէր արժանի”,
Միաբերան ձայնեցին…

 

Մայրըս ասաց. “ Խելոք կացեք,
Ահա կգա Նոր-Տարին,
Նա որ տեսնե ձեզ կռվելիս՝
Պարգև չի տալ ոչ մեկին:

 

Բայց որ տեսնե դուք սիրով եք
Եվ խռով չեք իրանցից,
Այնուհետև ինչ որ ուզեք,
Չի խնայիլ ձեզանից”:

 

Այս ասելով՝ նա մեզ տըվավ
Տեսակ- տեսակ մրգեղեն,
Չիր ու չամիչ, տանձ ու խնձոր
Եվ զանազան քաղցրեղեն:

Քաղցր կերանք ու քաղցրացաբք
Եվ խնդացինք շատ ու շատ,
Չարազ արինք նուռ, սերկևիլ,
ՈՒնաբ, սալոր, թուզ, փշատ:

 

Հոնի կորիզն” այնուհետև
Բոլորովին մոռացանք,
Եվ շատ սիրով իրար գրկած,
Պառկոտեցինք, քնեցանք…

 

Հիշողություն

Ծիծեռնակը բույն էր շինում,
Ե՛վ շինում էր , և՛երգում,
Ամենմիշյուղկպցնելիս՝
Առաջվաբույննէրհիշում:
Մեկանգամէրնաբույնշինել
Եվշատանգամկարկատել,
Բայցայսանգամվերադարդզին
Բույննավերակէրգտել:
Այժմնորիցբույնէրշինում,
Ե՛վշինումէր , և՛երգում,
Ամենմիշյուղկպցնելիս՝
Առաջվաբույննէրհիշում:
Նահիշումէրանցածտարին
Իրսնուցածձագերին,
Որոնցճամփինհափշտակեց
Արյունարբութշնամին:
Բայցնակրկինբույնէրշինում,
Ե՛վշինումէր , և՛երգում,
Ամենմիշյուղկպցնելիս՝
Առաջվաբույննէրհիշում:

 

Լուսնահաչ

_ Հայրի՛կ, ինչու՞ մեր Բողարը
Միշտ հաչում է լուսնի վրան.
Մի՞թե պայծառ լուսնյակը
Մեկ վնա՞ս է տալիս նրան:
_ “ Ո՛չ, որդյակ իմ, ոչ թե վնաս
Այլ լույս, միայն լույս է տալիս,
Իսկ շանն՝ իբրև գայլի ցեղի,
Լույսը գիշերը դուր չի գալիս:
Բայց լուսինը խոմ չգիտե՞,
Որ իր վրան հաչողներ կան, —
Նա լուռ ու մունջ՝ բակ բոլորած՝
Շարունակում է իր ճամփան:
Մենք էլ, որդյա՛կ, լուսնի նման
Պետք է լույս տանք մութ աշխարհին,
Եվ համարենք, թե չենք լսում
Մեզ վրա զուր հաչողներին”:

 

Մանուշակ

Ասաինձ, մանուշակ,
Ինչու՞եսայդպեսվաղ
Դուրսեկելմեն-մենակ.
Դեռևսչիբացվել
Ոչմիտեղքեզնման
Հոտավետմիծաղիկ:

_ Եսչունիմմյուսների
Գեղեցիկհասակը,
Ոչնրանցհագուստը՝
Զարդարունուշքեղ,
Դուքինձչեքնկատիլ,
Եթեեսերևամ
Նրանցհետմիատեղ:

 

Սերմնացան

Ահաեկանաշնանանյինթուխպօրեր,
Մաղմղումենմանրահատիկկաթիլներ.
Ծառերնիրանցտերևներիցմերկացան,
Կռունկներըշարան-շարանանցկացան:

 

Սևացելէդաշտըանթիվցելերով,
Բայցմիկողմիցդեռվարումենարորով,
Սերմնացանըգոգնոցնառածսերմնացուն,
Սերմեձըգումաղաչելովաստծուն.

 

«Ո՜վտերաստված, դու՛իմցանքըպահպանես,
Առատանձրև, կարմիրարևչըխնայես.
Մեկբուռնահաեստալիսեմմկներին,
Այսմեկբուռնէլագռավներին, ծտերին:

 

Բայցմարախըգոհչիմնալմիբռնով,
Երկուկտամ, թողկշտանասրանով.
Մեկբանէլկա, որանունըչեմտալիս,
Այնդուգիտես… վերևիցենագալիս:

 

Դուսրանցիցարտըսպահիրանվնաս,
Եստերտերիցչեմխնայիլկալամաս.
Վանականներ, գործակալներինչքանգան,
Բոլորեքյանքառատբաժինկստանան:

 

ԿերթամՄարասխունկումոմով, մատաղով
Միայնարտըսդուպահպանիրապահով:
Էլի՞նչասեմ, աստված, ինքըդլավգիտես,
Թեինչպարտքի, պատուհասիմեջեմես.

 

Գող-ավազակմիկողմիցենկողոպտում,
Պարտատերըսմյուսկողմիցէինձխեղդում:
Դրանցձեռքից, եթեմիբանէմնում,
Այնէլգայլիկամցավիէզոհդառնում.

 

Միտունլիքըերեխեքսմերկ, քաղցած,
Տարինառատ, բայցեսչունիմկորեկհաց.
Հույսըսահավոտքիդտակինփռածէ,
Քոսուրբաջըսըրավըրատարածե»:
Ամիսներևչորսեղանակ

Մարտըտալիսէձնծաղիկ,
Ապրիլը՝կապույտմանուշակ,
Մայիսինբացվումէվարդը,
Սոխակըերգումանուշակ։
Հունիսըմեզխոտէտալիս,
Իսկհուլիսըառատցորեն,
Օգոստոսըտանձուխնձոր
Եվուրիշշատհասունմրգեր։

Սեպտեմբերըմեզտալիսէ
Խաղողիբոլորտեսակը.
Հոկտեմբերը՝կարմիրգինի,
Նոյեմբերը՝բողկնուտակը։

Դեկտեմբերինձյունէգալիս,
Հունվարինծածկվումսարուձոր,
Փետրվարինսկսվումէ
Փոփոխակիցուրտուտաքօր։

Ահաայսպեսբոլորտարին
Թավալվումէչորսշրջանում,
Այսպատճառովչորսժամանակ,
Չորսեղանակէմեզբերում։

 

Արև

Արև՛, արև՛, դումեզնից
Երբհեռացարդեպհարավ,
Ձմեռնեկավևամենինչ
Հափշտակեցուտարավ։

Աստվածսիրես, էլմի՛գնար,
Մի՛թողնիրմեզքեզկարոտ,
Քեզկըպատվենք, քեզկըգովենք
Միշտ՝իրիկուն, առավոտ։

Որքանգոհենք, որդուբերիր
Գարնանանուշեղանակ,
Ա՜խ, երանիգարունլինի
Տարինբոլորժամանակ։

Տեսթեինչպե՜սփթըթելեն
Ծառուծաղիկ, կանաչխոտ,
Տեսթեինչպեստարածվելէ
Ամենայնտեղանուշհոտ։

Քեզենգովումթռչնիկները
Իրանցքաղցրդայլայլով,
Հովիվըիրմեղմսրինգով,
Հողատնանուշհոլովով։

Չէ՛, արևջան, էլչըգնաս,
Էլչըթողնեսմեզկարոտ,
Գնաքնի՛րգիշերները,
Առավոտըեկմեզմոտ։

 

Ճախարակ

Մանի՛ր, մանիր, ի՛մճախարակ,
Մանիրսպիտակմալանչներմ
Մանիրթելերհաստուբարակ,
Որեսհոգամիմցավեր։
Ձեթեմածելականջներըդ,
Նորշինելեմշրտըվիկ,
Դե՜հ, սու՛տշարժիրլայնթևերդ,
Ոստերշինիրսըրուլիկ։
Մանի՛ր, մանիր, ի՛մճախարակ,
Լիսեռնիկդպտըտիր,
Մանիրթելերհաստուբարակ,
Իլիկիդվըրափաթաթիր։
Տիգրանիկըսգուլպաչունի,
Հանդէգնումոտաբաց,
Գաբրիելըսչուխաչունի,
Միշտանումէսուգուլաց։
Մանի՛ր, մանիր, ի՛մճախարակ,
Մանիրսպիտակփաթիլներ,
Մանիրթելերհաստուբարակ,
Որեսհոգամիմցավեր։
Չըվալչունինք, չութաչունինք,
Ո՛չսամոտե, ո՛չպարան,
Այսպեսաղքատդեռեղածչենք,
Կտրվելէամենբան։
Դեռհարսէի, որգործեցի
Քանիկարպետ, խալիչա,
Բայցդրանիցշուտզրկվեցի,
Հիմաչունիմմիքեչա։
Կարմիրօրըս, երբսևացավ,
Եվպարտքմնաց՝տեևքիչ,
Պարտատիրոջսիրտնէլսևցավ ―
Եկավտարավամենինչ։
Մանի՛ր, մանիր, ի՛մճախարակ,
Մանիրսպիտակքուլաներ,
Մանիրթելերհաստուբարակ,
Որեսհոգամիմցավեր։

Լուսնահաչ

_ Հայրի՛կ, ինչու՞մերԲողարը
Միշտհաչումէլուսնիվրան.
Մի՞թեպայծառլուսնյակը
Մեկվնա՞սէտալիսնրան:
_ “ Ո՛չ, որդյակիմ, ոչթեվնաս
Այլլույս, միայնլույսէտալիս,
Իսկշանն՝իբրևգայլիցեղի,
Լույսըգիշերըդուրչիգալիս:
Բայցլուսինըխոմչգիտե՞,
Որիրվրանհաչողներկան, —
Նալուռումունջ՝բակբոլորած՝
Շարունակումէիրճամփան:
Մենքէլ, որդյա՛կ, լուսնինման
Պետքէլույստանքմութաշխարհին,
Եվհամարենք, թեչենքլսում
Մեզվրազուրհաչողներին”:

 

Սագ
Սագիկ-սագին, իմսիրունիկ,
Եսքեզկտամքաղցրկուտիկ,
Որդուուտես , շուտմեծանաս,
ՈՒրախապրես, զվարճանաս:

Երբմեծանաս, մեծսագդառնաս,
Եսկխնդրեմիմմայրիկին,
Որնաժողվեքոփետուրներ
Եվինձհամարշինեբարձեր:

 

Պառավիհորթը
Ձյունէգալիսփաթիլ-փաթիլ,
Հետնէլանձրևկաթիլ- կաթիլ.
Այսմիջոցինմիպառավկին
Հորթէրփնտրումդաշտիմիջին:

Կովըեկավտավարիցը,
Կուրծուծըծերկաթովլիքը.
“Հորթուկսու՜րէ”,- նաբառաչեց,
Խեղճպառավինլացացըրեց:

Մինչդեռայսպեսպառավուկով
Ողբումէինլացուկոծով,
Հանկարծլսվեցմիբարակձայն,
Կովնիմացավ, որհորթնէայն:

Կովըվազեցբառաչելով,
Պառավըետքիցտընքտընքալով,
Կորածհորթըմորըգտավ,
Լիքըծըծերըբերաննառավ:

Ծըծեցբոլորկաթնուտկզեց,
Տանտիկնոջըբանչըտողեց.
Բայցպառավըայսանգամին
Սիրովներեցչարհորթուկին:

Մանուշակ
Ասաինձ, մանուշակ,
Ինչու՞եսայդպեսվաղ
Դուրսեկելմեն-մենակ.
Դեռևսչիբացվել
Ոչմիտեղքեզնման
Հոտավետմիծաղիկ:

_ Եսչունիմմյուսների
Գեղեցիկհասակը,
Ոչնրանցհագուստը՝
Զարդարունուշքեղ,
Դուքինձչեքնկատիլ,
Եթեեսերևամ
Նրանցհետմիատեղ:

 

Հովվիսրինգը

Հովիվըսարին՝
Ոչխարըառաջին՝
Ոչշունևոչզենք
Չունինակշտին:

Եվահաեկան
Օրըցերեկով
Սովածգայլերը՝
Ամբողջոհմակով:

Հովիվնի՞նչաներ,
Ինչպե՞սազատեր,
Իրամբողջհոտը,
Իրանէլհետը:

Նաճարըկտրած՝
Սրինգըհանեց
Եվաղիողորմ
Միերգնվագեց:

Եվինչպե՝սքնքուշ,
Ինչպե՜սմեղմանուշ,-
Բոլորգայլերը
Կտրեցինապուշ…

Եվլսումէին
Սարա’ծ, քարացած,
Սրնգիձայնից
Թովվածուդյութված:

Բայցի՞նչէրերգում
Հովիվնայնպեսլու՜րջ,
Որպեսմիհարա՜չ,
Որպեսմիմրմու՜նջ:

Նըրանվագը՝
Զիլուքաղցրաձայն՝
Միաղերսանքէր,
Միգոչօգնության:

Սրինգնածելիս՝
Նաձայնէրտալիս
Իրկտրիճներին՝
Զոալումշներին. —

Ա, Չաբա՜ր,
Ա, Ղաթա՜ր
Եկե՜ք, հա՛, եկե՜ք,
Ա՛, Քյասա՜ր,
Ա՛, Բասա՜ր,
Հասե՜ք, հե՜յ, հասե՜ք…

Հանկարծթնդումէ
Յուրթնամենտեղից.
Ի՜նչհարայ-հրո՜ց,
Ի՛նչո՜ղբ, ի՜նչոռնո՜ց…

Շներըթևառած՝
Ինչպե՜սենթռչում,
Հասնումենհովվին
Միակնթարթում…

Այսպեսմիհովիվ,
Սրնգիշնորհիվ՝,
Փրկումէհոտը,
Չարգազաններից՝
Սովածգայլերից…

 

Նոր տարի
Եկարբարով,
Երթասբարով.
Եկեք, երեխե՛ք, եկեք,
Ձեռքձեռքիտանք, պարբռնենք.
Այսօրտարիննորոգվեց,
Նորօր, նորժամմեզբերեց,
Հիննանցավ,
Նորնեկավ
Բարո՜վ, բարո՜վ, բարո՜վ.
Մայրիկնայսօրմեզտըվեց
Մեղրուչամիչուասաց.
— Քաղցրուանույշպառավեք,
Ալևորիքևտեսնեք
Շա՜տտարի,
Շա՜տբարի,
Բարո՜վ, բարո՜վ, բարո՜վ.
Շնորհավո՜րՆո՛րտարի,
Քոգալուստըդշնորհավոր,
Դումեզհամարայստարի
Բարիեղիրամենօր,
Մունչկաս,
ՈՒկերթաս
Բարո՜վ, բարո՜վ, բարո՜վ:

«Կախարդական լուսաբաց»

Առավոտյան զարթնեցի,

Կախարդական լուսաբացով,

Միանգամից պատուհանս բաց արեցի

Եվ ինձ ժպտաց կախարդական լուսաբացը:

Բոլորն ինձ ժպտում էին, նույնիսկ մեր այգին,

Եվ մտածում էի, թե ի՞նչ կլինի գիշերը:

Գիշերը եկավ:

Եվ ես կախարդական երազներով քնեցի,

Իսկ արևին մտքումս պահեցի: Читать далее

«15 փաստ աչքերի մասին»

Մենք ամեն օր անխնա ծանրաբեռնում ենք մեր աչքերը՝ նստած մոնիտորների առջև: Եվ շատ քչերն են մտածում, որ աչքերը դա յուրատեսակ՝ ունիկալ օրգան է, որի մասին նույնիսկ գիտությունը շատ քիչ բան գիտի:

Առimagesաջարկում ենք մի քանի հետաքրքրաշարժ փաստ աչքերի մասին.

  1. Շագանակագույն աչքերը իրականում կապույտ են՝ շագանակագույն պիգմենտի տակ: Նույնիսկ գոյություն ունի լազերային պրոցեդուրա, որը թույլ է տալիս ընդմիշտ վերածել շագանակագույն աչքերը կապույտի:
  2. Աչքի բիբերը լայնանում են 45%, երբ մենք տեսնում ենք նրան՝ ում սիրում ենք:
  3. Դուք երբեք չեք կարող փռշտալ բաց աչքերով:
  4. Մեր աչքերը կարող են տարբերել գորշ գույնի ավելի քան 500 երանգ:
  5. Յուրաքանչյուր աչք պարունակում է 107 միլիոն բջիջ, և դրանք բոլորն էլ լույսի հանդեպ զգայուն են:
  6. Յուրաքանչյուր 12-րդ տղամարդ դալտոնիկ է:
  7. Յուրաքանչյուր աչք ունակ է ընկալել սպեկտրի ընդամենը 3 գույն՝ կարմիր, կանաչ և կապույտ: Մնացած գույները այս գույների համադրումն են:
  8. Մեր մարմնի բոլոր մկաններից ամենաակտիվը աչքի մկաններն են:
  9. Ձեր աչքերը ձեր ծննդյան օրից մնում են անփոփոխ, իսկ ականջներն ու քիթը շարունակում են աճել:
  10. Միջինում, ամբողջ կյանքում մենք տեսնում ենք մոտավորապես 24 միլիոն տարբեր պատկերներ:
  11. Պատկերները, որոնք աչքը ուղարկում է մեր գլխուղեղ՝ իրականում շրջված են:
  12. Աչքերը ծանրաբեռնում են ուղեղը բոլոր օրգաններից շատ:
  13. Ամեն մի թարթիչ ապրում է 5 ամիս:
  14. Շիզոֆրենիան կարելի է ախտորոշել 98,3% ճշտությամբ, աչքերի շարժման պարզ թեստի օգնությամբ:
  15. Գոյություն ունեն մարդու աչքի համար չափազանց բարդ գույներ: Դրանց անվանում են՝ «անհնարին գույներ»:

Читать далее

«15 հետաքրքիր փաստ կենդանիների մասին»

1. Սենյակային ճանճերը ապրում են 14 օր: Բոլոր ճանճերը բզզում են նույն ֆա մաժոր տոնայնությամբ:

musca_domestica

2. Ջայլամները կարող են ավելի արագ վազել քան ձիերը, իսկ ջայլամի արուն կարող է մռնչալ առյուծից ոչ պակաս:

0_9fcbd_2aad3470_orig

3. Չղջիկները միակ կաթնասուններն են, որոնք կարող են թռնել: Читать далее

«Մի քանի հետաքրքիր փաստ մարդու, նրա օրգանիզմի և նրա առօրյա կյանքի մասին»

 

1. Մարդիկ առավոտյան 1սմ ավելի բարձրահասակ են քան երեկոյան: Օրվա ընթացքում հոդերը սեղմվում են:

2. Տան փոշու մեծ մասը իրենից մարդու մեռած մաշկի շերտ է ներկայացնում:

3. Ցուցամատը ամենազգայուն մատն է: Читать далее