Իրականացված նախագծեր՝
Հեղինակային մանկավարժության աշնանային 21-րդ բաց հավաք։
Ուսումնական ճամփորդություն․ «Օրը՝ Կոմիտասով»
Անհատական ուսուցման մեդիափաթեթ
Հեռավար ուսուցում— առաջադրանքների փաթեթ
Հոկտեմբերի հաշվետվություն
24-31 հոկտեմբերի․ աշխատանքային փաթեթ
Հղումո՛վ մասնակցիր մայրենի լեզվի հոկտեմբերյան ֆլեշմոբին։
Կատարի՛ր առաջադրանքները։
Կատարի՛ր առաջադրանքները։
Կարդա՛ «Քամու համբույրը» բանաստեղծությունը և կատարի՛ր առաջադրանքները։
Շարադրի՛ր մտքերդ «Տերևն ու աշնան քամին» վերնագրի շուրջ։
Ուրբաթ-համերգի պատրաստություն
Օրը՝ նոյեմբերի 6
Մասնակիցներ՝ 4-6-րդ դասարնների սովորողներ
Բարբառային ասիկներ
Արցախ
Քյինամ ըմ՝ Հէտաս կյամ ա,
Քյինամ չըմ՝ Մընամ ա:
(Ստվեր)
Ջավախք
Ընկա ջուրը, քընացի,
Խեխտըվա ու մնացի.
Թև չունեի, թռնեի,
Յար չունեի, բռնեի:
Տոտիկ-տոտիկն է յարըս,
Հաստատ մոտիկն է յարըս.
Վերի մայլեն է յարըս,
Տոտիկ-տոտիկն է յարըս:
Մուշ- Սասուն
Խաս գարնցան իմ քուրը
Թան ու թացան իմ քուրը
Պստիկ բերան`
Ժամտան խորան,
Մեղրե մատներ`
Ժամտան մոմեր,
Մեջքիկ բարակ`
Ժամտան դռնակ,
Երկան ծամեր`
Ժամտան ավել:
Շիրակ
Աղջի՛, սև է քու մազը,
Հերի՛ք քաշեմ քու նազը,
Քան թե ուրիշին սիրես,
Ինձի սպանիր քու սազը:
Համշեն
Աշուն քուքա, հասնի գու
Փէշին վային լիլիգէ,
Քա՛, քէզիգի մէնա՞ց թա
Մուսլօուն թուխուլիգէ:
Թարգմանություն
(Աշուն է գալիս, հասնում է
Փշի վրայի մասուրը,
Քա՛, քեզ մնա՞ց
Մուսլօղի թխամաշկը):
Աշնանային մանկավարժական ճամբար
26- 30-ը հոկտեմբերի
Աշխատանքային ուղղությունները
Աշխատակարգ
10։00-11։00- կլոր սեղան-քննարկումներ ըստ դպրոցների
11։00-12։00- կլոր սեղան-քննարկումներ մասնախմբերով
12։00-12։30- ընդմիջում Արևմտյան դպրոցում
12:30-13:30- միջավայրի խնամք
13:30-15:00-Առցանց աշխատանք
Երկուշաբթի
10:30-12:30- Դասավանդողների ընդմիջման կազմակերպում
12:30-ից միջավայրի խնամք
Երեքշաբթի
10։00-11։00- կլոր սեղան-քննարկումներ ըստ դպրոցների
11։00-12։00- կլոր սեղան-քննարկումներ մասնախմբերով
12։00-12։30- ընդմիջում Արևմտյան դպրոցում
12:30-13:30- միջավայրի խնամք
13:30-15:00-Առցանց աշխատանք
Չորեքշաբթի
Առաջադրանքներ
Ընդգծի՛ր մենիմաստ բառերը:
Շրջան, ուղղաթիռ, արջամուկ, ժայռ, մեղու, կտոր, գլուխ, արջ, եղանակ,գայլ, առյուծ, տուն, երես։
Յուրաքանչյուր նախադասության մեջ ընդգծի՛ր բազմիմաստ բառը:
ա) Էդմոնը մոտեցավ դռանը և սեղմեց զանգի կոճակը։
բ) Ջութակի մեղմ եղանակը խախտեց սենյակի լռությունը։
գ) Արտակն արտասանեց բանաստեղծության չորս տունը:
դ) Շնիկն իր թաթը պարզեց և ուրախ հայացքով նայեց ինձ:
Նշի՛ր՝ տրված կապակցություններից ո՞րն է դարձվածք:
ա) գիրք առնել
բ) տուն առնել
գ) թև առնել
Նշի՛ր՝ տրված կապակցություններից ո՞րը դարձվածք չէ:
ա) ոտքերն ընկնել
բ) գետնին ընկնել
գ) գլխի ընկնել
Նշի՛ր՝ ո՞ր բացատրությունն է համապատասխանում տրված դարձվածքի իմաստին:
Եփած հավի ծիծաղն էլ կգա:
ա) Շատ լավ կատակ է
բ) Հավերն էլ կարող են ծիծաղել
գ) Բոլորովին ծիծաղելի չէ ասածդ
Աշխարհով մեկ լինել
ա) Աշխարհով մեկ շրջել
բ) Շատ ուրախանալ
գ) Շատ ծիծաղել
Նարինջները
Նրան ասված էր.
-Երկու ամենախոշոր նարինջները ձեռքդ բռնած կանգնիր փողոցի անկյունում և երբ մոտովդ ավտոմեքենա անցնի, ժպտա ու մեկնի նարինջները: Մեկ հատը` հինգ սենթ, եթե մեկը վերցնեն, երեք հատը տասը սենթ, դյուժինը` երեսունհինգ սենթ: Ժպտա բերանովդ մեկ,- ասաց հորեղբայր Ջեկը,- կարո՞ղ ես, չէ՞, Լյուկ: Դու այդպիսին ես, չես ժպտա, չես ժպտա, մեկ էլ տեսար ժպտացիր, հը՞:
Մեծ դժվարությամբ նրան հաջողվեց ժպտալ, բայց ի պատասխան դրա, հորեղբայր Ջեկը սոսկալի ծամածռեց դեմքը, և նա հասկացավ, որ ժպիտը վատ էր ստացվել: Այլ բան, եթե նա կարողանար սովորել ուրիշների պես բարձր ծիծաղել, բայց, ախր, ուրիշները այնպես ահաբեկված, այնպես ծեծկված չէին, ինչպես ինքը:
-Կյանքումս այսպիսի լուրջ տղա չեմ տեսել,- ասաց հորեղբայր Ջեկը,- լսիր, Լյուկ…
Նա պպզեց Լյուկի առաջ, որպեսզի ուղիղ աչքերին նայի և շարունակեց.
-Լյուկ, քեզնից նարինջ չեն գնի, եթե չժպտաս: Մարդկանց հաճելի է, երբ նարինջ վաճառող տղան ժպտում է: Դա նրանց դուր է գալիս:
Լյուկը նայում էր հորեղբոր աչքերին, լսում էր նրա խոսքերը, բայց մի բան էր զգում միայն` որ հորեղբայր Ջեկը նույնպիսի ծեծկվածի մեկն է, ինչպես ինքը: Հորեղբայրը ուղղվեց ու ծանր հառաչ հանեց, ճիշտ այնպես, ինչպես մի ժամանակ Լյուկի հայրն էր հառաչում:
-Լյուկ,- ասաց հորեղբայրը,- կարո՞ղ ես ժպտալ թեկուզ մեկ անգամ:
-Կտեսնես նրա ժպիտը, ինչպե՜ս չէ,- ասաց հորեղբայր Ջեկի կինը: _Վախկոտ չլինեիր, հիմա ինքդ դուրս կգայիր փողոց ու կվաճառեիր նարինջները: Ինչ դու՜, ինչ քո եղբայրը: Գերեզմա՛ն մտնեիր նրա ետևից, գերեզմա՛ն: Այնտեղ է միայն քո տեղը:
Ա՜յ, հենց այդ պատճառով էլ Լյուկը դժվարանում էր ժպտալ: Նրա համար, որ այդ կինը միշտ խայթում էր հորեղբայր Ջեկին: Էլ ինչպե՞ս է նա ուզում, որ ինքը ժպտա ու դեմքը չխոժոռի, եթե մի գլուխ պնդում է, թե նրանք ամբողջ ընտանիքով բանի պետք չեն:
Ջեկը Լյուկի հոր փոքր եղբայրն էր և ինչ – որ բանով շատ էր հիշեցնում նրան: Իսկ Ջեկի կինը միշտ ասում է, թե լավ էր, որ Լյուկի հայրը մեռավ և, իհարկե, միայն նրա համար, որ առևտուր անել չգիտեր: Նա միշտ Ջեկին ասում է. «Մենք Ամերիկայում ենք, ոչ թե մի ուրիշ տեղ: Դու պետք է ավելի շատ մարդկանց հանդիպես, աշխատես հաճելի լինել նրանց»: Ջեկն էլ ասում է. «Հաճելի՞ լինել: Ես ինչպե՞ս կարող եմ հաճելի լինել նրանց»:
Եվ կինը միշտ բարկանում է նրա վրա ու ասում. «Հիմար ես, հիմար: Եթե ես երեխայով չլինեի, վաղուց ծառայության կմտնեի Ռոզենբերգի պահեստները և քեզ էլ կպահեի երեխայիս պես»:
Ջեկը նույնպիսի հուսահատ արտահայտություն ուներ, ինչպես Լյուկի հանգուցյալ հայրը: Նա միշտ ինքն իրենից դժգոհ էր, իսկ ուրիշներին ուզում էր գոհ և ուրախ տեսնել: Ու անվերջ խնդրում էր Լյուկին, որ ժպտա:
-Լա՛վ,- ասաց Ջեկը,- լա՛վ, լա՛վ, լա՛վ: Թող ես խենթանամ, թող մեռնեմ: Գերեզմանն է իմ տեղը: Իհարկե: Տասը արկղ նարինջ ունենք, բայց ուտելու ոչինչ, ոչ փող, ոչ էլ տանը մի կտոր հաց: Ավելի լավ չի՞ մեռնեի: Հիմա ի՞նչ է, գնամ տնկվեմ փողոցում ու նարի՞նջ մեկնեմ անցորդներին: Կամ գուցե սայլակով նարի՞նջ ման տամ քաղաքում: Ավելի լավ է մեռնեի:
Ջեկն այնպես դժբախտ ու տխուր տեսք ուներ, կարծես աշխարհում ավելի տխուր մարդ չէր եղել, և որովհետև Ջեկը շատ էր տխուր, Լյուկն աշխատեց զսպել իրեն ու լաց չլինել: Մյուս կողմից էլ Ջեկի կինը առաջվանից էլ ավելի բորբոքվեց ու լաց եղավ` այնպես, ինչպես լաց էր լինում այն դեպքերում, երբ իսկապես զայրացած էր: Եվ այն բանից, որ նա լաց էր լինում ոչ թե վշտացած, այլ զայրույթով, Լյուկը ավելի ու ավելի էր զգում, թե ինչքան սարսափելի է ամեն ինչ: Լաց լինելով, կինը Ջեկին հիշեցրեց բոլոր անվճար մնացած հաշիվները և միասին անցկացրած բոլոր սև օրերը: Իսկ երեխայի մասին, որ դեռ նոր պետք է ծնվեր, ասաց. «Է՛հ, ի՜նչ օգուտ, որ աշխարհիս երեսին մի հիմար էլ ավելանա»:
Հատակին դրված էր նարինջներով լի արկղը, և նա լաց լինելով վերցրեց այնտեղից երկու նարինջ ու ասաց.
-Վառարանում ածուխի կտոր չկա, այն էլ նոյեմբեր ամսին. ախր սառչում ենք, չէ՞: Տնից պետք է մսի հոտ գա: Դե, ա՛ռ, բռնի՛, կեր քո նարինջները: Այնքան կեր, որ խեղդվես:
Եվ նա լալիս ու լալիս էր:
Ջեկն այնքան էր վշտացած, որ ոչ մի բառ անգամ ի վիճակի չէր արտասանել: Նստեց բազկաթոռին և սկսեց ետ ու առաջ ճոճվել, հայացքն էլ կարծես խենթի հայացք լիներ: Եվ դեռ ուզում են, որ ինքը` Լյուկը ծիծաղի:
Իսկ Ջեկի կինը նարինջները ձեռքին անվերջ գնում – գալիս էր անկյունից անկյուն` լաց լինելով ու կրկնելով երեխայի մասին:
Քիչ հետո նա դադարեց լաց լինելուց:
-Դե՛, ուղեկցիր նրան մինչև փողոցի անկյունը,- ասաց կինը,- գուցե իսկապես մի բան վաստակի:
Ջեկը կարծես խլացել էր, անգամ գլուխը չբարձրացրեց:
-Անկյու՛նը տար նրան,- բղավեց կինը: -Թող ժպտա մարդկանց: Մեզ ուտելու բան է պետք:
Ի՞նչ միտք ունի ապրելը, երբ շուրջդ ամեն ինչ այդքան զզվելի է և ոչ մեկը չգիտի, թե ինչ անի: Ի՞նչ միտք ունի դպրոց գնալ, թվաբանություն սովորել, ոտանավոր կարդալ, բադրիջան ու ամեն տեսակ անպետք բաներ նկարել: Ի՞նչ միտք ունի նստել ցուրտ սենյակում, մինչև քնելու ժամանակը գա, հետո անկողին մտնել` լսելով Ջեկի ու իր կնոջ անդադար կռիվը, արտասվելով քնել ու արթնանալ և տեսնել մռայլ երկինքը ու դողդողալ ցրտից: Դողդողալով դպրոց գնալ ու նախաճաշին հացի փոխարեն նարինջ ուտել:
Ջեկը վեր թռավ տեղից ու սկսեց գոռգոռալ կնոջ վրա: Գոռալով ասում էր, որ կտա կսպանի նրան, իսկ հետո էլ դանակը իր սիրտը կխրի, և դրա վրա կինը առաջվանից էլ սատիկ լաց եղավ և, շորը կրծքին պատռելով, գոչեց. «Այո՛, ավելի լավ է ամենքս էլ մեռնենք: Սպանի՛ր ինձ, սպանի՛ր»: Բայց Ջեկը թևը նրա ուսին գցած տարավ մյուս սենյակը և այնտեղից լսվում էր, թե ինչպես կինը լաց է լինում ու համբուրում Ջեկին ու ասում ու կրկնում, որ նա իսկական երեխա է, մեծ ու հիմար մի երեխա:
Մինչ այդ Լյուկը անշարժ կանգնած էր անկյունում, իսկ ժամանակը այպես արագ էր անցել, որ նա չէր էլ նկատել, թե ինչքան է հոգնած: Նա շատ էր հոգնել ու սովածացել և հիմա ընկավ աթոռի վրա: Ի՞նչ միտք ունի ապրելը, երբ ամբողջ աշխարհում դու մեն – մենակ ես, չունես ո՛չ հայր, ո՛չ մայր, ո՛չ մեկը, որ սիրի քեզ: Նա ուզում էր լաց լինել, բայց արտասվելուց ի՞նչ օգուտ:
Քիչ անց Ջեկը սենյակից դուրս եկավ շինծու ուրախ դեմքով:
-Մի բան է միայն պահանջվում քեզնից, Լյու՛կ,- ասաց նա,- երկու մեծ նարինջ բռնել ձեռքդ, մեկնել դրանք ավտոմեքենաներով անցնողներին ու ժպտալ: Հինգ րոպեում մի ամբողջ արկղ կվաճառես:
-Կժպտամ,- ասաց Լյուկը,- հատը հինգ սենթ, երեք հատը` տասը, դյուժինը` երեսունհինգ սենթ:
-Միանգամայն ճիշտ է,- ասաց Ջեկը:
Ջեկը հատակից բարձրացրեց նարինջներով լի արկղը և գնաց դեպի դուռը:
Շատ տխուր էր փողոցում, Ջեկը քայլում էր արկղը ձեռքին ու անվերջ կրկնում, թե պետք է բերանով մեկ ժպտալ, երկինքը տխուր էր, ծառերին` ոչ մի տերև, փողոցը` տխուր, նայում զարմանում ես, նարինջներն այնպես կոկիկ, սիրունիկ` նայում զարմանում ես.այդքան գեղեցիկ ու այդքան տխուր:
Նրանք հասն Վենտուրա փողոցի անկյունը, որտեղից անցնում էին բոլոր մեքենաները, և Ջեկը արկղը դրեց մայթին :
-Ավելի լավ է, երբ փոքրիկ տղան մենակ է լինում,- ասաց նա,- ես տուն եմ գնում, Լյուկ:
Ջեկը նորից պպզեց ու նայեց նրա աչքերին:
-Չես վախենում, չէ՞, Լյուկ: Ես լույսով քեզ մոտ կվերադառնամ: Մութը դեռ մի երկու ժամից կընկնի: Ուրախ պահիր քեզ ու կարգին ժպտա:
-Կժպտա՜մ,- ասաց Լյուկը:
Այստեղ Ջեկը վեր թռավ տեղից, կարծես թե առանց վեր թռչելու չէր կարող ոտքի կանգնել, և համարյա վազելով հեռացավ փողոցից:
Լյուկը ընտրեց երկու մեծ նարինջ, բռնեց աջ ձեռքում և բարձրացրեց գլխից վեր: Դրա ի՞նչն էր լավ: Պարզապես տխուր դրություն: Ի՞նչ միտք ունի ձեռքին երկու նարինջ բռնել, բարձրացնել դրանք գլխից վեր ու աշխատել ժպտալ ավտոմեքենաներով անցնողներին:
Թվաց, թե շատ ժամանակ անցավ, մինչև որ նա տեսավ մի ավտոմեքենա, որ գալիս էր քաղաքից, փողոցի այն կողմով, ուր կանգնած էր ինքը: Իսկ երբ մեքենան մոտեցավ, նրա մեջ տեսավ մի տղամարդ` ղեկի մոտ, իսկ հետևում մի կին, երկու երեխաներով: Լյուկը բերանով մեկ ժպտաց նրանց, բայց չէր երևում, թե կանգնելու մտադրություն ունեն, այնպես որ նա մոտեցավ մայթի եզրին ու թափահարեց նարինջները: Հիմա նա արդեն շատ մոտիկից տեսավ նրանց դեմքերը և ժպտաց` բերանը մի քիչ էլ լայնացնելով: Ավելին չէր էլ կարող, որովհետև այտերը հոգնում էին: Բայց մեքենան կողքով անցավ ու գնաց, և մարդիկ նույնիսկ չժպտացին ի պատասխան: Մեքենայում նստած փոքրիկ աղջիկը ծամածռեց դեմքը, ասես թե գտավ, որ նա անճոռնի տեսք ունի: Ի՞նչ միտք ունի կանգնել փողոցի անկյունում և փորձել նարինջ վաճառել մարդկանց, որոնք ծամածռում են դեմքերը, երբ դու ժպտում ես նրանց և ցանկանում հաճելի լինել: Ի՞նչ միտք ունի ցավեցնելու չափ մկանները լարել, ինչ է թե կան աշխարհում հարուստ մարդիկ և կան չքավորներ, և հարուստները ուտում ու ծիծաղում են, իսկ չքավորները ուտելու բան չունեն և միշտ վիճում են ու գոռում մեկմեկու` «Սպանի՛ր ինձ»:
Նա ձեռքը ցած իջեցրեց, դադարեց ժպտալ, նայեց հրշեջ ծորակին, ծորակից այն կողմ ջրհորդանն էր, իսկ ջրհորդանից դենը` Վենտուրա փողոցը, նրա երկու կողմերում` տներ, տներում` մարդիկ, իսկ այնտեղ, ուր վերջանում է փողոցը, քաղաքից դուրս` խաղողի այգիներ, մրգաստաններ, գետեր ու դաշտեր, իսկ հեռվում` սարեր, իսկ սարերից այն կողմ` էլի քաղաքներ, էլի տներ, էլի փողոցներ, էլի մարդիկ: Ի՞նչ միտք ունի ապրել աշխարհում, երբ նույնիսկ հրշեջ ծորակին չես կարող նայել առանց լաց լինելու ցանկության:
Փողոցում էլի մի ավտոմեքենա երևաց, և Լյուկը բարձրացրեց ձեռքը ու նորից ժպտաց, իսկ երբ մեքենան մոտեցավ, պարզվեց, որ ղեկին նստած մարդը նույնիսկ չի էլ նայում իրեն: Հատը հինգ սենթով նրանք կարող են նարինջներ ուտել: Հացից ու մսով ճաշից հետո ուտել մի – մի նարինջ: Մաքրել կեղևը, ներծծել նրա հրաշալի հոտը և ուտել այն: Կարող են պարզապես կանգնեցնել մեքենան և տասը սենթով գնել երեք հատ: Ահա մի մեքենա էլ մոտեցավ: Լյուկը ժպտաց ու թափահարեց ձեռքը, բայց մարդիկ միայն նայեցին նրան. ուրիշ ոչինչ: Ախր մեկը թեկուզ ժպտար ի պատասխան` նա իրեն ավելի լավ կզգար: Բայց ոչ` մոտովն անցնում էին նույնիսկ առանց ժպտալու: Կողքով շատ մեքենաներ անցան գնացին և Լյուկին արդեն թվում էր, որ ինքը բոլորովին իզուր է կանգնել մայթին ու ժպտում, ավելի լավ է` նստի ու լաց լինի: Ոչ մի նարինջ էլ պետք չէ նրանց, ոչ էլ Լյուկի ժպիտը, ինչ ուզում է ասի հորեղբայր Ջեկը: Նայում են իրեն ու անցնում. ուրիշ ոչինչ:
Մութն ընկավ, և նրան այնպես թվաց, թե կարող է աշխարհի վերջը գալ, իսկ ինքը մինչև աշխարհի վերջը այդպես պետք է կանգնի` ձեռքը բարձրացրած ու ժպտալով:
Նրան թվաց, թե հենց այն բանի համար է ծնվել, որ կանգնի այստեղ, անկյունում` մինչև աշխարհի վերջը, նարինջները մեկնի մարդկանց ու ժպտա, արցունք թափելով ժպտա: Շուրջը ամեն ինչ սև է ու դատարկ, իսկ նա կանգնել ու ժպտում է այտերը ցավեցնելու չափ ու աչքերից էլ արցունք է թափվում, որովհետև չեղավ մեկը թեկուզ, որ ժպտար իրեն, ու հիմա ամբողջ աշխարհը կարող է փլվել, խավարել և աշխարհի վերջը կգա, և կմեռնի հորեղբայր Ջեկը, և նրա կինը կմեռնի, և չեն լինի ոչ փողոցներ, ոչ տներ, ոչ մարդիկ, ոչ երկինք կլինի, ոչ գետ, ոչ դաշտ և ոչ մի տեղ չի լինի ոչ մի շունչ – կենդանի, ոչ էլ անգամ դատարկ փողոց, ոչ մութ պատուհան, ոչ փակ դռներ, որովհետև չեն ուզում նարինջ գնել իրենից և չեն ժպտալու իրեն և աշխարհը խավարելու է…
Տեքստային աշխատանք
Դո՛ւրս գրիր երեք նախադասություն, որոնցում արտահայտված են Լյուկի ապրումները։
Գտի՛ր կրկնություններ և բացատրի՛ր՝ ինչ ազդեցություն են դրանք թողնում ընթերցողի վրա։
Տեքստից առանձնացրո՛ւ երկու հարցական և երկու բացականչական նախադասություն։ Ի՞նչ են արտահայտում դրանք։
Ընտրի՛ր մի հատված, որտեղ նկարագրվում է միջավայրը։ Բացատրի՛ր՝ ինչպե՞ս է միջավայրն ուժեղացնում պատմության տխուր տրամադրությունը։
Ինչո՞ւ են պատմության մեջ բազմիցս կրկնվում հարցերը՝ «Ի՞նչ միտք ունի…»։
Տեքստից առանձնացրո՛ւ մի փոխաբերական կամ պատկերավոր արտահայտություն և մեկնաբանի՛ր այն։
Կարո՞ղ է մեկ անծանոթ մարդու բարի ժպիտը փոխել մեկ ուրիշի օրը։ Հիմնավորի՛ր սեփական փորձով կամ օրինակով։
Ո՞րն է ստեղծագործության հիմնական ասելիքը։ Ձևակերպի՛ր այն երկու-երեք նախադասությամբ։
Շարունակի՛ր պատմությունը․ ի՞նչ կարող էր պատահել Լյուկի հետ հաջորդ օրը։
Գրի՛ր նամակ Լյուկին՝ փորձելով սփոփել նրան։
Լրացրո՛ւ նախադասությունները։
- Տեքստն ինձ սովորեցրեց, որ …
- Լյուկի համար ամենադժվարն այն էր, որ …
- Եթե ես հանդիպեի Լյուկին, ապա …
- Պատմության ամենակարևոր միտքն ինձ համար …
Հեռավար աշխատանք
Վեցերորդ դասարան
Երեքշաբթի
10:05-10:50-Հեռավար դաս 6.4 դասարանի հետ
Մայրենի լեզվի հոկտեմբերյան ֆլեշմոբ
Տեքստային աշխատանք. «Գործնական քերականություն 6» գրքից․ Հեղինակ՝ Ս․ Մարկոսյան
Տեքստն այնպե՛ս փոխադրիր, որ փղերի ոչնչացման համար մտահոգություն զգացվի:
Առաջիկա տասնամյակում Փղոսկրի Ափն առանց փղերի կարող է մնալ: Փղոսկրի Ափի բնության պահպանության ընկերությունը հաղորդում է, որ միայն վերջին տասնամյակում այդ կենդանիների գլխաքանակը հանրապետությունում պակասել է, ութ հազարից հասել երեք հազարի:
Փղերի լրիվ ոչնչացում է սպառնում նաև շատ ուրիշ վայրերի, որտեղ որսագողերի և փղոսկր վաճառողների դեմ ոչինչ չի ձեռնարկվում: Նրանք ձեռք բերած «ապրանքը» մաքսանենգությամբ հասցնում են Փարիզ, Լոնդոն ու Տոկիո և մեծ շահույթով վաճառում են:
Տրված տեքստերը փոխադրի՛ր՝ ընդհանուր վերնագիր և հետևություն գրելով:
Ա. Համածշխարհային ջրհեղեղն արդյոք չի՞ կրկնվի:
Եթե մարդիկ չափից ավելի շատ էներգիա և ջերմություն արտադրեն կամ էլ օդում ածխաթթու գազ կուտակվի և մթնոլորտը գերտաքանա, սառույցները կսսկեն արագորեն հալվել: Դա նշանակում է, որ արդեն հաջորդ դարում մարդկությանը մի նոր ջրհեղեղ կսպառնա:
Սա չափազանցություն չէ: Եթե միայն Գրենլանդիայի սառույցները հալվեն, Համաշխարհային օվկիանոսի մակարդակը 7-8 մետրով կբարձրանա: Անտարկտիդայի սառույցների հալվելը ևս 50-60 մետրով կբարձրացնի այն: Երկրի բևեռային շրջանների սառցապատման վերացումն աներևակայելի հետևանքներ կունենա: Խնդիրը միայն այն չէ, որ ցամաքն զգալիորեն կկրճատվի, նաև սեյսմիկ ակտիվությունը կբարձրանա, կլիմայական խոր փոփոխություններ կլինեն: Քաղաքակրթության գոյության հազարամյակների ընթացքում ձևավորված բոլոր պայմանները կխախտվեն:
Բ. Տիեզերական ցածր (երկրամերձ) ուղեծրերը «տիեզերական աղբով» են լցվել: Մասնագետներն ասում են, որ այդ «աղբի» հիմնական մասը շարքից դուրս եկած սարքերի բեկորներից է գոյացել: Ուղեծրում նաև դեն նետված հրթիռային աստիճաններ, ոչ պիտանի միջուկային ռեակտորներ, փորձարկված տիեզերական զենքի մնացորդներ կան: Ըստ հաշվարկների՝ առնվազն մեկ սանտիմետր տրամագծով երեսունից յոթանասուն հազար բեկոր է թափառում երկրագնդի շուրջը:
Եթե մոտ ժամանակներս որևէ միջազգային համաձայնագիր չկնքվի, ապա շուտով տիեզերական ցածր ուղեծրերում զանազան հնոտիներն այնքան շատ կլինեն, որ արբանյակների ու անձնակազմով տիեզերանավերի համար վտանգավոր կդառնան:
Երկու հետևություններից ո՞րն ես ճիշտ համարում: Պատասխանդ պատճառաբանի´ր:
Կոշիկի եվրոպական հայտնի մի ֆիրմա իր աշխատակիցներից երկուսին Աֆրիկա ուղարկեց, որ պարզի, թե իր կոշիկներն այնտեղ կարո՞ղ է վաճառել: Շուտով գործուղվածներից մեկը հայտնեց. «Կոշիկ արտահանելու ոչ մի հեռանկար չկա. այստեղ բոլորը բոբիկ են քայլում »: Մյուսը դրությունն այլ կերպ գնահատեց. «Հեռանկարները հիանալի են. բոլորը բոբիկ են քայլում»:
Առաջադրանքներ
Լրացրո՛ւ անհրաժեշտ բառերը և կառուցի՛ր նախադասությունները։
Մրգերն ․․․․․․․․․․ են առողջության համար։
Ոչխարների ․․․․․․․․․․․․ արածում էր դաշտերում։
Կատուն ․․․․․․․․․․․․․․․․․․ ցատկեց և բռնեց մկանը։
․․․․․․․․․․․․․․․ սուր փշեր ունի։
Ամպերը կուտակվեցին, հորդ ․․․․․․․․․․․ եկավ։
Բառերն այնպես դասավորի՛ր, որ նախադասության կառույցը ճիշտ լինի։
Աշնան նոյեմբերը վերջին ամիսն է։
Թափված տերևները խշշում էին ոտքերի տակ անցորդների։
Մութ սուլում էր փողոցում քամին։
Քաղցից նապաստակը ծառի կեղևն էր կրծում։
Բառերը դասավորելով՝ կազմի՛ր նախադասություններ։
Անխնա, այրել, արև կեսօր։
Ծառեր, հագել, գույնզգույն, զգեստ, աշուն։
Գարուն, գետակ, կարկաչել։
Տրված բառերով կազմի՛ր նախադասություններ այնպես, որ առաջին բառը ցույց տա առարկա, իսկ երկրորդը՝ գործողություն։
Շողալ, արեգակ-
Հնչել զանգ-
Թռչուններ ճախրել-
Թափվել տերևներ
Օրորել քամի-
Նախադսություններում տեղադրի՛ր համապատասխան գոյականը։
Ուժեղ ․․․․ չորացրել էր փափուկ ձյունը։(քամին, քամիները)։
Անտառում հպարտ կանգնած էր (եղևնին, եղևնիները)։
Ծովի ․․․․․ հարվածում էին ափերին (ալիք, ալիքներ)։
Սարերի ․․․․․ պատված էին մառախուղով (գագաթ, գագաթներ)։
Կրկնի՛ր «Գոյականի թիվը» թեման և կատարի՛ր առաջադրանքները։
Հարթակում ծնողն է․ «Հեքիաթաթերապիա»
Հոկտեմբերյան 21-րդ բաց հավաքի ընթացքում իրականացրինք «Հարթակում ծնողն է» համագործակցային նախագիծը։ Մեր հյուրը՝ կրթահամալիրի բարեկամ, երեք սեբաստացիների մայրիկ, մանկական հոգեբան՝ Արևիկ Բաբայանն էր։ Հանդիպման ընթացքում նա մեզ պատմեց հոգեբանի մասնագիտության առանձնահատկությունների մասին։ Նշեց, թե սովորոբար մարդիկ երբ են դիմում հոգեբանին և ինչումն է կայանում հոգեբանի մասնագիտական աջակցությունը։
Հատկապես հետաքրքիր էր մեր վարպետության դասի թեման՝ հեքիաթաթերապիան։ Ընկեր Արևիկը նշեց, որ հեքիաթը միայն գեղարվեստական պատմություն չէ․ այն կարող է դառնալ ինքնաճանաչման, ապրումների արտահայտման, վախերի ու դժվարությունների շուրջ խոսելու յուրահատուկ միջոց։ Հեքիաթի հերոսների ընտրությունների, հանդիպած խոչընդոտների և դրանց հաղթահարման ճանապարհով երեխան հնարավորություն է ստանում ճանաչելու սեփական զգացմունքները, այլ տեսանկյունից նայելու իրավիճակներին, հնարավոր լուծումներ գտնելու։
Թերապևտիկ հեքիաթի ընթերցումից հետո, վերլուծեցինք այն և հարցադրումների միջոցով քննարկում ծավալեցինք։
Խմբերի բաժանվելով՝ սովորողները փորձեցին նախապես մշակված թեմայի շուրջ թերապևտիկ հեքիաթ հորինել։
Համագործակցային աշխատանքի արդյունքում՝ ստեղծեցին և ներկայացրին իրենց հորինած հեքիաթները
Հեքիաթի ավարտին ընդունված է ասել՝ երկնքից երեք խնձոր ընկավ․ մեկը՝ պատմողին, մեկը՝ լսողին, մեկն էլ՝ ամենքին։ Բայց մեր հանդիպման ավարտին երկնքից ոչ թե երեք խնձոր ընկավ, այլ գունավոր կոնֆետների անձրև թափվեց՝ հիշեցնելով, որ հրաշքները երբեմն հենց մեր կողքին են, եթե կարողանում ենք նկատել դրանք։
Հեքիաթաթերապիայի ամենակարևոր դասերից մեկն էլ գուցե սա է․ երեխային հրաշքի սպասել սովորեցնելուց բացի՝ օգնել նրան զգալու, որ ինքն էլ կարող է հրաշքի մասնակից լինել, ուրախություն պարգևել ու ստանալ։
Այսօր մեր հանդիպումը կոնֆետների անձրևով ավարտվեց, բայց նրա ամենաքաղցր շարունակությունը դեռ առջևում է՝ մեր համագործակցության ու ընկերության հաստատման ամենօրյա ջանքերում։
Իբրև ամփոփում․ հանդիպման ողջ ընթացքն ինձ համար իրական վարպետության դաս էր։ Որպես դասավանդող, օգտակար էր դիտարկել հոգեբան մասնագետի աշխատանքը սովորողների հետ։ Տեսնել, թե ինչպես է դիմում կամ լսում յուրաքանչյուրին, ինչպիսի լուծումներ է գտնում կոնֆլիկտային իրավիճակներում ու փորձում արդյունավետ աշխատանքի պլաններ առաջարկել։
«Հարթակում ծնողն է» նախագիծը ընտանիքի և կրթահամալիրի միջև կարևոր համագործակցության ձև է։ Այն ծնողին հնարավորություն է տալիս ներկայանալու ոչ միայն որպես սովորողի ընտանիքի անդամ, այլև որպես մասնագիտական գիտելիք և փորձ փոխանցող անհատ։ Երբ ծնողը կիսվում է իր փորձով, բացահայտում է իր մասնագիտական աշխատանքի առանձնահատկությունները, իսկ սովորողներն ու դասավանողները նոր հարցադրումներ են ձևակերպում, կրթական միջավայրը ավելի բազմազան, վստահելի ու ներառող է դառնում։
Շնորհակալ ենք մեր սիրելի ու հոգատար Արևիկ Բաբայանին՝ օգտակար ու կարևոր նախաձեռնության համար։
ՏԱԹԵՎ՝ «ՀՈԳԻՆ ՍՈՒՐԲ ՏԱ ԹԵՎ»
(ըստ Ա. Ղանալանյանի)
Վանքի կառուցումն ավարտելուց հետո քարագործ վարպետը, դիմելով ներքևում
գտնվող բանվորներին, երկու տաշեղ է պահանջում: Ստանալով տաշեղները՝
վարպետը համբուրում է դրանք և ասում. «Հոգին սուրբ տա թև»: Խոսքը բերանին՝ նրա ուսերին թևեր են բուսնում: Վարպետը թռչում, գնում է անհայտ
ուղղությամբ:Բանվորներն առանց վարպետի չեն կարողանում հանել վանքի
փայտյա տաշեղները: Որոշ ժամանակ անց, լսելով, որ նա Պոլսում է, վանքի շրջակայքի բնակիչները մարդ են ուղարկում վարպետի մոտ և խնդրում, որ գա և
հանի վանքի տաշեղները: Սակայն վարպետըչի վերադառնում: Միայն հայտնում է
տաշեղները հանելու եղանակը: Վարպետի ասած խոսքից («Հոգին սուրբ
տա թև») վանքը կոչվում է Տաթև:Ասում են, որ ժամանակին Լենկ-Թեմուրը
կամեցել է հիմնահատակ կործանել Տաթևի վանքը և արմատախիլ անել նրա մոտ գտնվող շարժական Գավազան-սյունը:Նա հրամայել է իր հրոսակներին՝ լծեն տասը զույգ գոմեշ, գութանի շղթայով կապեն սյունը և ձգեն: Հենց գոմեշները սկսում են ձգել,շղթան կտրվում է, և նրանք տապալվում են ձորը: Տեսնելով դա՝ Լենկ-Թեմուրը հեռանում է Տաթևից:
Տեքստային առաջադրանքներ
Ի՞նչ է տեղի ունենում վարպետի հետ, երբ նա ավարտում է վանքի կառուցումը:
Ինչպե՞ս է առաջանում Տաթև անվանումը։ Ի՞նչ գիտես Գավազան-սյան մասին։ Քո իմացած տեղեկությունները լրացրո՛ւ
համացանցից և ներկայացրո՛ւ դասընկերներիդ։
Ո՞վ էր Լենկ-Թեմուրը. հավաքի՛ր տեղեկություններ նրա մասին և ներկայացրո՛ւ
դասարանում։
Ինչո՞ւ է Լենկ-Թեմուրը հեռանում Տաթևից։
Լենկ-Թեմուրի անունից վերաշարադրի՛ր այս զրույցը։
Աղբյուրը՝ Մայրենի լեզու 6
