Գիտելիքի օրը՝ բարձունքին-ուսումնական ճամփորդության կազմակերպում
Ինտերակտիվ խաղ առաջադրանքների կազմում
Հեռավար ուսուցման առաջադրանքների հրապարակում- ունեմ մեկ սովորող՝ Ալեքսանդր Թադևոսյաhttps://www.youtube.com/watch?v=KzMnW_qhHBYն
«Իմ ուսումնական ամառը» նախագծի ամփոփում
«Իմ ժամանակակիցը» հանդիպում Աղավնի Գրիգորյանի հետ
Արևմտյան և Հյուսիսային դպրոցների ենթակայքերի խմբագրում և սպասարկում։
Պարույր Սևակ
Ասում են, թե մի ժամանակ,
Ինչքա՜ն առաջ` ի՞նչ իմանաք,
Եղբայրներ են եղել հսկա մեր լեռները:
Զարթնել են շուտ,
Ելել ոտի,
Նա՛խ կապել են իրենց գոտին,
Լվացել են պաղ ամպերում
Իրենց երեսն ու ձեռները,
Հետո՛ միայն «բարի լույս» են իրար ասել
Եվ իրարից «բարի լույս» են սիրով լսել:
Եվ մի՛շտ այսպես
Ու ճիշտ այսպես.
Շուտ են զարթնել, ելել ոտի,
Նա՛խ կապել են իրենց գոտին,
Հետո՛ միայն բարև ասել,
բարև լսել:
Անց է կենում շա՛տ ժամանակ,
Ինչքա՜ն արդյոք` ի՞նչ իմանաք,
Եղբայրները ծերանում են
Ու մի օր էլ շատ են քնում,
Շատ են քնում — ուշ վեր կենում
Եվ ի՜նչ… հանկարծ մոռանում են
Նախ և առաջ կապել գոտին.
Առանց գոտու ելնում ոտի,
«Բարի լույս» են իրար ասում,
Բայց… իրար ձայն է՜լ չեն լսում:
Եղբայրները քարանում են,
Դառնում լեռներ հազար ու բյուր,
Նրանց աչքի արցունքները`
Հազար աղբյուր,
Նրանց մեջքի գոտիները`
Դաշտ ծաղկաբույր…
…Ով ուզում է չքարանա,
Պիտի որ նա չմոռանա
Զարթնել շատ շուտ,
Ելնել ոտի,
Մեջքին կապել ամուր գոտի
Այսինքն` միշտ գոտեպնդվել
Ու եղբորը գոտեպնդել…
Առասպելը կարդա ՛ հղումով։
Վիլյամ Սարոյան
Առաջին տարբերակ
Իր մոտալուտ մահն զգալով՝ առյուծը մռնչում էր ցավից, երբ նրան սողեսող մոտեցավ կրիան ու հարցրեց.
-Ի՞նչդ է ցավում:
-Որսորդի գնդակն է դիպել ինձ, — պատասխանեց առյուծը:
Կրիան սաստիկ զայրացավ ու ասաց.
-Օր ու արև չտեսնեն այդպիսի մարդիկ, որոնք ձեռք են բարձրացնում երկնային այնպիսի մեծ արարածների վրա, ինչպիսին ենք ես և դու:
-Քույրի՛կ,- ասաց առյուծը, ներողամիտ եղիր, բայց պետք է քեզ ասեմ, թե այն վերքը, որ հասցրել է ինձ որսորդը, շատ ավելի քիչ ցավ է պատճառում ինձ, քան քո խոսքերը:
Այս ասելուց հետո առյուծն անմիջապես շունչը փչեց:
Երկրորդ տարբերակ
Որսորդի գնդակից վիրավորված առյուծը ցավից մռնչում էր։ Այդ պահին նրան դանդաղ մոտեցավ կրիան և հարցրեց.
— Ի՞նչդ է ցավում:
-Որսորդի գնդակն է ինձ վիրավորել,- ցածրաձայն պատասխանեց առյուծը:
Կրիան բարկացավ ու ասաց.
-Օր ու արև չտեսնեն այնպիսի մարդիկ, որոնք ձեռք են բարձրացնում այնպիսի մեծ արարածների վրա, ինչպիսին ես ու դու ենք:
— Կրիա՛ եղբայր, — պատասխանեց առյուծը, — որսորդի հասցրած վերքն ինձ ավելի քիչ է տանջում, քան քո խոսքերը։
Այս խոսքերն ասելուց հետո առյուծը փակեց աչքերն ու շունչը փչեց:
Առակի երկու տեքստերը համեմատի՛ր։ Ի՞նչ նմանություն ու տարբերություն նկատեցի՛ր։ Նշի՛ր։
Առակը պատմի՛ր հերոսներից մեկի անունից։
Մեկ նախադասությամբ գրի՛ր, թե ինչ սովորեցրեց քեզ այս առակը:
Խորհուրդ տուր կրիային։
Վեցերորդ դասարան
Երեքշաբթի
Ինքնուրույն աշխատանք․ անցածի ամրապնդում
Չորեքշաբթի
Կարդա՛ «Հայոց լեռները» առասպելը։
Հղումո՛վ կարդա տեքստը և իմացիր, թե ո՞րն առասպելների և լեգենդների տարբերությունը։
Ընտրի՛ր որևէ լեգենդ, ընթերցի՛ր և հրապարակի՛ր բլոգումդ։
Չորրորդ դասարան
Երեքշաբթի
Ինտերակտիվ առածանի․ ճիշտ միավորի՛ր քարտիկները և կարդա՛ ժողովրդական առածները։
Չորեքշաբթի
«Վիրավոր առյուծն ու կրիան» առակի ընթերցում, քննարկում։
Տեքստային աշխատանք առակի շուրջ։
Կարդա՛, լրացրո՛ւ բաց թողնված տառերը։
Հայ մեծանուն եր-ահան Կոմիտասի անունը հայտնի է ոչ միայն Հայաստանում, այլև աշխար-ի բոլոր կողմերում, ուր եր- ու երաժշտություն կա։ Նրա շնորհիվ հայ ժողովր-ական եր-ն ու երաժշտությունը տարածվեց ամբող- աշխա-ում, ըն-հանուր ճանաչում գտավ։ Ո՞վ չի լսել նրա սքանչելի երգերը, ո՞վ չի հուզվել նրա քա-ցրահնչյուն եր-երից՝ «Կաքավիկ», «Հորովել», «Կռունկ», «Ալագյազ», «Անտունի», «Մոկաց Միրզա․․․»։
Փարիզում միջազգային երաշտական մրցություն էր։ Կոմիտասը երգում էր «Մոկաց Միրզան»։ Այդ խրոխտ երգի մե- թշնամու դեմ մեր ժողովր-ի մղած դարավոր ու հերոսական պայքարի գովքն էր հնչում։
«Մոկաց Միրզան» մերթ խրոխտ ճայթում էր, ինչպես ամպրոպը լեռներում, մերթ մեղմ կարկաչում, ինչպես լեռնային կայտառ գետակը, մերթ դայլայլում, ինչպես մեր վար-աստանների սոխակը, մերթ սվսվում, ինչպես մեր լեռնաստանների անհամար ծաղիկների մեջ սոսափող հովը։
Կոմիտասն ստացավ առա-ին մրցանակը՝ ոսկյա ժամացույց։
Կատարի՛ր առաջադրանքները։
Ո՞ւմ մասին են ասել՝ հայ երգի Մեսրոպ Մաշտոց։ Ընդգծի՛ր ճիշտ պատասխանը։
Մեսրոպ Մաշտոց
Հովհաննես Թումանյան
Կոմիտաս
Արամ Խաչատրյան
Ի՞նչ կարևոր գործ է արել Կոմիտասը։ Տեքստից առանձնացրո՛ւ այդ մասին պատմող հատվածը։
Կոմիտասի ո՞ր երգերն են թվարկված տեքստում։ Առանձնացրո՛ւ վերնագրերը, մի քանիսն էլ ի՛նքդ ավելացրու։
Ո՞ր քաղաքում էր անցակցվում երգի միջազգային մրցույթը։
Ի՞նչ մրցանակի արժանացավ նա երգի լավագույն կատարման համար։
Ինչպիսի՞ երգ է «Մոկաց Միրզա» ն: Բնագրից դո՛ւրս գրիր երգը բնութագրող հատվածները։
Տեքստից դո՛ւրս գրիր երկու հատուկ գոյական և գործածի՛ր նախադասությունների մեջ։
Առանձնացրո՛ւ բարդ բառերի արմատները։
Լեռնադաշտ-
քաղցրաձայն-
պարերգ-
մեծանուն-
երգահան-
Բնագրից դո՛ւրս գրիր 3 ածանցավոր բառ։
Բնագրում գտի՛ր և գրի՛ր տրված բառերի հոմանիշները։
Անթիվ-
աշխույժ-
կայծակ-
խրոխտ-
Տրված բառերով բառակապակցություններ կազմի՛ր։
Մեղմ-
լեռնային-
սքանչելի-
հերոսական-
Ավարտի՛ր նախադասությունները։
Կոմիտասի երգերը դարեր կապրեն, որովհետև․․․․
Կոմիտասը հայտնի դարձավ ամբողջ աշխարհում, երբ․․․
Ես երգում եմ Կոմիտասի երգերը, որպեսզի․․․
Եզոպոս
Կրիան արծվին երկնքում տեսավ, և ինքն էլ ցանկացավ թռչել: Նա արծվին խնդրեց՝ ինչ գնով էլ լինի, իրեն էլ թռչել սովորեցնի: Արծիվն ասաց, որ դա անհնար բան է, բայց կրիան համառեց ու թախանձեց: Արծիվն ստիպված նրան բարձրացրեց երկինք և այնտեղից բաց թողեց մի ժայռի վրա: Կրիան ջախջախվեց, կտոր-կտոր եղավ ու շունչը փչեց:
Առակն այն մասին է, որ շատ մարդիկ, մրցակցելու ծարավով տարված, չեն լսում խելացի խորհուրդը և իրենք իրենց կործանում են:
Դո՛ւրս գրիր ընդգծված բառերը և բացատրի՛ր։
Բացատրի՛ր «շունչը փչել» դարձվածքը։
Լրացո՛ւ բաց թողնված տառերը։
Կր-ա, ա-ծիվ, խոր-ուրդ, կո-ծանել, մար-, բար-ր։
Ի՞նչ ցանկացավ անել կրիան, երբ երկնքում տեսավ արծվին։
Ինչպե՞ս պատասխանեց արծիվը կրիայի խնդրանքին։
Ինչպե՞ս ավարտվեց կրիայի թռչելու փորձը։
Ո՞րն է այս առակի հիմնական իմաստը կամ խրատը։
Տեքստից դո՛ւրս գրիր 3-ական՝
բայ (գործողություն ցույց տվող բառ),
գոյական (առարկա, երևույթ, կամ անձ ցույց տվող բառ),
ածական (հատկանիշ ցույց տվող)։
Ըստ քեզ՝ արծիվը ճի՞շտ վարվեց, որ կատարեց կրիայի խնդրանքը։
Ի՞նչ խորհուրդ կտայիր կրիային, եթե նրա ընկերը լինեիր։
Կարդա՛ տեքստը և կատարի՛ր առաջադրանքները։
Առյուծը գիշատիչ կենդանի է: Նա ապրում է կիսաանապատներում և անապատներում: Հասուն առյուծի մարմնի երկարությունը մոտ երկու մետր է, պոչի երկարությունը՝ մինչև մեկ մետր: Նա կշռում է երկու հարյուր հիսուն կիլոգրամ: Առյուծը գիշերային կյանք է վարում: Մսակեր է: Առյուծին համարում են անտառի արքա, ինչպես նաև գազանների արքա: Նա վստահ է իր ուժերի վրա: Երբեք չի թաքնվում և գաղտագողի չի հարձակվում: Առյուծը ուժեղ է, ճարպիկ, համարձակ: Նա գեղեցիկ կենդանի է: Երկար ժամանակ առյուծներն անապատների տիրակալներն են եղել: Սակայն մարդիկ հազվադեպ են կարողացել առյուծ որսալ: Պատահել է, որ առյուծը նույնիսկ գյուղեր է մտել և մարդկանց աչքի առաջ տարել ցուլ կամ կով: Առյուծներն առաջին հերթին ոչնչացնում են հիվանդ, թույլ կենդանիներին: Այժմ առյուծների որսն արգելված է և հատուկ թույլտվությամբ է կարելի որսալ միայն կենդանաբանական այգիների համար: Առյուծներ կան նաև Երևանի կենդանաբանական այգում: Առյուծի նորածին ձագերը՝ կորյունները, որ սովորաբար երեքն են լինում, շատ փոքր են ծնվում (մոտավորապես երեսուն սանտիմետր) ու ոչ միագույն: Նրանք մեծանալով դառնում են միագույն: Առյուծն ապրում է քսանհինգից երեսուն տարի:
Առյուծներն ապրում են խմբերով, որտեղ լինում են երկուսից ավելի արուներ (տղա) և էգեր (աղջիկ): Նրանք ամբողջ կյանքն ապրում են միասին, առանց իրարից բաժանվելու և միասին են մեծացնում իրենց ձագերին:
Առաջադրանք
Ընդգծի´ր ճիշտ պատասխանը: Առյուծը ապրում է.
լեռներում
անապատներում
դաշտավայրերում
Ընդգծի´ր ճիշտ պատասխանը: Առյուծը կշռում է.
500 կգ
1 տոննա
250 կգ
25 կգ
Վեցերորդ դասարան
Երկուշաբթի
Բանավոր հարցում․ անցածի կրկնություն
Գործնական աշխատանք Հայոց լեզու 6 գրքից։ Հեղինակ՝ Ս․ Մարկոսյան
Օրինակ՝
տպագիր, գրաճանաչ — ի-ն դարձել է ը:
Հայրենասեր, սիրալիր: Սպառազեն զինավառ: Անիղձ, ըղձալի: Լայնասիրտ, սրտագին: Մեծատուն, տնական: Բազմագույն, գունագեղ: Հետախույզ, հետախուզել:
Օրինակ՝
կես — կիսատ (կի-սատ) – ե-ն դարձել է ի:
Թիվ-թվանշան(թըվա-նը-շան)-ի-ն դարձնել է ը:
Անասուն — անասնապահ (ու-ն դուրս է ընկել, սղվել է:
Տեր — տիրանալ, էջ-իջնել, ինձ- ընձուղտ, գիծ — գծել, աղավնի — աղավնյակ, կաղնի — կաղնուտ, հուր — հրեղեղեն, հիսուն — հիսնամյա, առու — առվակ, աստղ — աստղային:
Օրինակ՝
վայրկյան — վայրկենական — յա-ն դարձել է ե:
Ձյուն — ձնհալ – յու-ն դարձել է ը:
Մատյան —մատենիկ, սառույց —սառցահատ, կառույց — կառուցել, կույտ — կուտակել:
Ոսկի + ա + գույն, փոշի + ա + կուլ, տարի + ա + վերջ, այգի + ա + պան, բարի + ա + կամ:
Օրինակ՝
գգույշ + անալ — գգուշանալ (ույ-ը՝ու):
Ա. Բազում, ամուր, բույր, կապույտ, բույս, ողջույն, որդի, ոսկի.
Բ. -պատիկ, -անալ, -ավետ, -ական, ակ, յա:
Գիրք, առու, ծաղիկ, լուսին, երկինք, ջուր, հեռագիր:
Հիշի՛ր
Միավանկ բառին (արմատին) արմատ, ածանց կամ վերջավորություններ ավելանալիս նրա մեջ մտնող ձայնավորը կամ երկհնչյունը կարող է փոփոխվել կամ սղվել, այսինքն՝ հնչյունափոխվել (օրինակ՝ սիրտ — սրտամոտ, սրտոտ, սրտեր):
Եթե արմատ, ածանց կամ վերջավորություն ավելանում Է բազմավանկ բառին, հնչյունափոխության ենթարկվում է նրա վերջին վանկի ձայնավորը կամ երկհնչյունը (օրինակ՝ դարբին — դարբնոց, դարբնի):
Երեքշաբթի
Ինքնուրույն աշխատանք․ անցածի ամփոփում
Տանը շարունակել և ամփոփել դասարանական աշխատանքը։
Չորեքշաբթի
Ընթերցողական, վերլուծական աշխատանք
Եվ դու ընտրյալն ես: Օշո
Դուք չեք կարող այլ բան լինել: Դուք պիտի լինեք հենց այնպիսին, ինչպիսին կաք: Գոյին դուք հենց այդպիսին եք պետք:
Մի անգամ արքան մտնում է այգի և տեսնում տհաճ հոտ արձակող և մեռնող ծառեր, ծաղիկներ, թփեր: Կաղնին ասում է, որ մեռնում է այն ցավից, որ չի կարող այնքան սլացիկ լինել, ինչքան սոճին: Սոճին ասում է, որ իր մահվան պատճառն այն է, որ ինքը չի տալիս այնպիսի բերք, ինչ տալիս է խաղողի որթը: Իսկ խաղողի որթը մեռնում էր այն վշտից, որ չի ծաղկում վարդենու պես: Շուտով արքան գտնում է մի բույս, որը ուրախություն էր պարգևում իր ծաղիկներով և թարմությամբ: Հարցուփորձից հետո, արքան ստանում է բույսի հետևյալ պատասխանը.
— Ես այս ամենը ինքնին շնորհ եմ համարում: Չէ՞ որ երբ դու ինձ տնկեցիր, դու ուզում էիր, որ ես ուրախություն պարգևեմ քեզ: Եթե դու կաղնի, խաղող կամ վարդ ուզեիր, դու հենց դրանցից էլ կտնկեիր: Այդ պատճառով էլ ես մտածում եմ, որ ես չեմ կարող լինել այլ բան, բացի նրանից, ինչ որ եմ: Եվ ես աշխատում եմ զարգացնել իմ ունեցած լավագույն որակները:
Դու այստեղ ես, որովհետև Գոյը հենց քո կարիքն ուներ, կարիքն ուներ հենց նրա, ինչպիսին դու ես: Հակառակ դեպքում՝ մեկ ուրիշը կլիներ այստեղ: Դու մարմնավորում ես ինչ-որ յուրահատուկ, էական, ինչ-որ շատ կարևոր բան: Քո ինչի՞ն է պետք Բուդդա լինել: Եթե Աստված մի ուրիշ Բուդդայի կարիք ունենար, նա կստեղծեր այնքան Բուդդա, որքան ցանկանար:Բայց նա մեկ Բուդդա է ստեղծել: Եվ դա բավական է: Մինչև հիմա նա չի ստեղծել այլ Բուդդա կամ Քրիստոս: Դրա փոխարեն նա ստեղծել է Քեզ: Հիմա հասկացա՞ր, թե Տիեզերքն ինչպիսի ուշադրության է արժանացրել հատկապես քեզ:
Դու ես Ընտրյալը, ոչ թե Բուդդան, Քրիստոսը կամ Կրիշնան:Նրանք իրենց գործն արեցին: Նրանք իրենց ներդրումն ունեցան Գոյի մեջ: Հիմա Դու այստեղ ես, որպեսզի բերես քո ավանդը: Նայիր ինքդ քեզ: Դու կարող ես լինել միայն այն, ինչ որ ես… հնարավոր չէ, որ դու ուրիշ մեկը դառնաս: Դու կարող ես կամ ուրախանալ և ծաղկել, կամ թոշնել՝ չընդունելով քեզ այնպիսին, ինչպիսին կաս:
Առաջադրանքներ
1․ Ո՞ր մտքերն են համապատասխանում առակին: Հիմնավորե’ք:
2․ Համաձա՞յն եք հետևյալ մտքի հետ: Պատասխանը հիմնավորե’ք.
«Դու ես Ընտրյալը, ոչ թե Բուդդան, Քրիստոսը կամ Կրիշնան…»:
Ուրբաթ
Գործնկան քերականություն 6 գրքից կատարի՛ր տրված առաջադրանքները և կրկնի՛ր անցածդ։
Վանկատված բառերը վերականգնի՛ր և փորձի՛ր հասկանալ, թե գաղտնավանկի ը հնչյունը ո՛ր դեպքամ է բառի սկզբում լինում:
Ա. Սըր-բել, սըխ-տոր, սը-լա-նալ, զըր-կել, զը-մըռ-սել, շը-վա-րել, շը-նոր-հել:
Բ. Ըu-կիզբ, ըսկ-յուռ, ըս-պսա-սել, ըս-սպի-տակ, ըս-տա-նալ, ըս- տու-գել, ըզ-բաղ-մունք, ըզ-բո-սանք, ըզ-գալ, ըզ-գույշ:
Կետերի փոխարեն գրի՛ր յա, իա կամ եա: Բառարանով ստուգի՛ր՝ ճի՞շտ ես գրել:
Միմ..նց, քվ..րկություն, որդ..կ, ..սաման, քիմ..ական, հեք..թային, ոսկ.., հր..կան, դաստ..րակություն, սեն..կ, կր.., Անդր..ս, Եղ..զարյան, կ..նք:
Հա.ացք, հա.ելի, հո.ակապ, մի.ացում, ձի.արշավ, տի.եզերական, փակե.ի, կա.արան, խաբե.ություն, է.ի, գնա.ի, բու.եր, տղա.ի, Մարո.ի:
Շոշափեց ու տեսավ, որ խեղճ կենդանու… կոտրվել է: (ող, ոխ)
… սրտում որ մնա, թույն կդառնա, կքայքայի սիրտը: (ող, ոխ)
Երբ երեկոյան հետ թռան, տեսան, որ իրենց …. գրավել է անծանոթ մի թռչուն: (բույն, բուն)
Մի քանի հողի ձեռք-ձեռքի էին տվել ու փորձում էին գրկել հինավուրց ծառի վիթխարի …: (բույն, բուն)
Մոտակայքում ապրողներն այնքան են վարժվել… շառաչին, որ դրան էլ ուշադրություն չեն դարձնում: (Վիկտորիա, Վիկտորյա)
Տնեցիներն այնքան են վարժվել … անտեղի լացուկոծին, որ դրան էլ ուշադրություն չեն դարձնում: (Վիկտորիա, Վիկտորյա)
Քո չքնաղ ծաղկի … է ինձ այստեղ բերել: (բույր, բյուր)
Անթիվ ու … են աստղերը: (բույր, բյուր)
… երբևէ կհանգստանա՞ պատերազմներից: (Ասիա, Ասյա)
… երբևէ կհանգստանա՞ իրեն այդքա՜ն հուզող մտքից: (Ասիա, Ասյա)
… գեղեցիկ ու հյուրընկալ քաղաք է: (Սոֆիա, Սոֆյա)
… գեղեցիկ ու նրբանկատ աղջիկ է: (Սոֆիա, Սոֆյա)
«Իմ ուսումնական ամառը» նախագծերի ներկայացում։
Չորրորդ դասարան
Երկուշաբթի
Բառային աշխատանք
Ներբեռնի՛ր և կատարի՛ր առաջադրանքները։
Երեքշաբթի
Բանավոր և գործնական աշխատանք «Հնչյունաբանություն» թեմայի շուրջ։ Հայերենի ձայնավոր և բաղաձայն հնչյունները։ Գրության և արտասանության առանձնահատկությունները։
Չորեքշաբթի
Կարդա՛ Կոմիտասի «Աշուն» բանաստեղծությունը և կատարի՛ր առաջադրանքները։
Հինգշաբթի
Աշխատանք «Աշուն» բանաստեղծության շուրջ։ Բանաստեղծության բերանացի ուսուցում։
Բառաշղթայում գտի՛ր աշնանային մրգերի անվանումները։
Կարդա՛ առակը և կատարի՛ր առաջադրանքները։
Ուրբաթ
Ընթերցողական նախագծերի ներկայացում։
